Xornal de Galicia. Suplemento Nós. Outubro 2009
Elas son
Hiroshima mon amour. Oh. Ah. Oh. Un primeiro cuarto de ora de xenuflexión, onde imaxe e texto compoñen algo inmellorable. Un poema. Con todas as súas virtudes e case ningún dos seus perigos. Sobrarían todos os tratados acerca do final da Segunda Guerra Mundial. Tras él, a visión aérea descende ata unha cama. Unha parella, toda a pantalla ocupada por pel, en torsión, acoplada. Vaise falar de amor. Estamos en 1959, lembro. Eles están xuntos, pero tamén casados con outros. A protagonista é ela e non el, e resulta a máis liberada dos dous, e ela é francesa pero el xaponés, e é a súa primeira noite, e foderon, e a ela non lle dá o agarimo logo nin quere repetir a cita. Pásalle a el. Persevera e búscaa no traballo, perséguea o resto do día e conséguea, por intres. É a súa última noite en Xapón. Bebe, é altiva, tamén desesperada. Pasea como un espectro por Hiroshima, inalcanzable. Está e non está. Él é o sometido. Fai cousas como abrazalo e dicir «que agradable é estar con alguén ás veces»; con alguén, non contigo, non só contigo, ti es ti, pero tamén o home, en xeral. Un corpo. A compañía. Non somos reemplazables, pero tampouco únicos. E non é unha proxección masculina, non. Non o escribe Alain Resnais, o director. O guión é de Marguerite Duras.
Cincuenta anos despois, vexo o filme. Ao día seguinte, nas novas, os resultados dunha enquisa. A conclusión: «O home chega ao amor a través do sexo, e a muller ao sexo a través do amor». Un pode acompañar –salvando o pouco serio deste tipo de estatísticas, obviando cuestionar o procedemento na extracción das mostras– o razoamento. Non hai que ser moi perspicaz, a historia íntima e oral léganos unha avalancha de situacións que corroboran esta teoría determinista, que a converteron en tópico, lugar común que poboa ceas de amigos, confidencias, tratados de autoaxuda, representacións mediáticas.
Hai outras voces que opor a estas, tan maniqueas ao respecto das diferentes estratexias masculino-femininas, claro. As do materialismo histórico, que aducirían motivos económicos, de clase, de subordinación. As das teorías de xénero, que reconducen as doutrinas de igualdade do feminismo clásico ata a noción do xénero como construto, algo máis mental ou etnolóxico que biolóxico. As psicanalíticas, que converten calquera técnica de sedución nun críptico xogo de espellos.
A cuestión é que Hiroshima mon amour foi un grande éxito, e non só no ámbito académico. Cincuenta anos despois, o pouso social é minúsculo. Non existen a penas representacións femininas como esa. O arquetipo muller segue a saír, maioritariamente, de mans masculinas. E, unha de dúas, ou as debuxamos puritanas, domésticas e sentimentais, e as aloxamos sen atrancos no organigrama colectivo, ou as convertemos nun exotismo, a nosa máis gozosa pantasma, a femme fatale. Un sinal, un aviso, sempre asociado ao exceso, ao non civil. Algo non integrado, unha ameaza. O comportamento, se existe, é imitativo. Deberían escribir o seu propio libro de estilo.
Ellas son
Hiroshima Mon Amour. Oh. Ah. Oh. Un primer cuarto de hora de genuflexión, donde imagen y texto componen algo inmejorable. Un poema. Con todas sus virtudes y casi ninguno de sus peligros. Sobrarían todos los tratados acerca del final de la Segunda Guerra Mundial. Tras él, la visión aérea desciende hasta una cama. Una pareja, toda la pantalla ocupada por piel, en torsión, acoplada. Se va a hablar de amor. Estamos en 1959, recuerdo. Ellos están juntos, pero también casados con otros. La protagonista es ella y no él, y resulta la más liberada de los dos, y ella es francesa pero él japonés, y es su primera noche, y han follado, y a ella no le da el cariño luego ni quiere repetir la cita. Le pasa a él. Persevera y la busca en el trabajo, la persigue el resto del día y la consigue, a ratos. Es su última noche en Japón. Bebe, es altiva, también desesperada. Pasea como un espectro por Hiroshima, inalcanzable. Está y no está. Él es el sometido. Hace cosas como abrazarle y decir «que agradable es estar a veces con alguien»; con alguien, no contigo, no sólo contigo, tú eres tú, pero también el hombre, en general. Un cuerpo. La compañía. No somos reemplazables, pero tampoco únicos. Y no es una proyección masculina, no. No lo escribe Alain Resnais, el director. El guión es de Marguerite Duras.
Cincuenta años después, veo la película. Al día siguiente, en las noticias, los resultados de una encuesta. La conclusión: «El hombre llega al amor a través del sexo, y la mujer al sexo a través del amor». Uno puede acompañar –salvando lo poco serio de este tipo de estadísticas, obviando cuestionar el procedimiento en la extracción de las muestras– el razonamiento. No hay que ser muy perspicaz, la historia íntima y oral nos lega una avalancha de situaciones que corroboran esta teoría determinista, que la han convertido en tópico, lugar común que puebla cenas de amigos, confidencias, tratados de autoayuda, representaciones mediáticas.
Hay otras voces que oponer a éstas, tan maniqueas al respecto de las diferentes estrategias masculino-femeninas, claro. Las del materialismo histórico, que aducirían motivos económicos, de clase, de subordinación. Las de las teorías de género, que reconducen las doctrinas de igualdad del feminismo clásico hasta la noción del género como constructo, algo más mental o etnológico que biológico. Las psicoanalíticas, que convierten cualquier técnica de seducción en un críptico juego de espejos.
La cuestión es que Hiroshima Mon Amour fue un gran éxito, y no sólo en el ámbito académico. Cincuenta años después, el poso social es minúsculo. No existen apenas representaciones femeninas como esa. El arquetipo mujer sigue saliendo, mayoritariamente, de manos masculinas. Y, una de dos, o las dibujamos puritanas, domésticas y sentimentales, y las alojamos sin atrancos en el organigrama colectivo, o las convertimos en un exotismo, nuestro más gozoso fantasma, la femme fatale. Una señal, un aviso, siempre asociada al exceso, a lo no civil. Algo no integrado, una amenaza. El comportamiento, si existe, es imitativo. Deberían escribir su propio libro de estilo.
